Sự khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha là gì? Chỉ là từ vựng và phát âm thôi sao? Ngữ pháp có giống nhau không? Làm thế nào để hiểu nhanh tiếng Tây Ban Nha?

Photo by Jon Tyson on Unsplash

Nhiều người nghĩ rằng tiếng Tây Ban Nha chỉ là tiếng Anh với lớp vỏ khác, nhưng thực ra—chúng giống như hai anh em sống cạnh nhà, trông giống nhau nhưng có tính cách hoàn toàn khác biệt.

Nếu tiếng Anh là “một chàng trai giản dị mặc áo phông ra đường”, thì tiếng Tây Ban Nha là “một ông chú đam mê thời trang và có tâm hồn nồng nhiệt”.

Hãy cùng xem tiếng Tây Ban Nha khác biệt như thế nào bằng logic đơn giản nhất:

Tiếng Anh VS Tiếng Tây Ban Nha: Không chỉ là từ ngữ, mà là “Linh hồn”

Bạn hỏi ngữ pháp có giống nhau không? Câu trả lời là: bộ khung thì tương tự, nhưng các “bộ phận” thì tinh vi hơn nhiều.

Tiếng Anh: Giống như các khối Lego, bạn chỉ cần ghép các từ lại với nhau.
Tiếng Tây Ban Nha: Giống như “Transformers”, bản thân các từ sẽ biến hình tùy theo tình huống.

3 Logic “Nâng cấp não bộ” chính trong tiếng Tây Ban Nha

Để nhanh chóng hiểu tiếng Tây Ban Nha, bạn chỉ cần cài đặt 3 bộ lọc này, những thứ “hiếm gặp trong tiếng Anh”:

1. Mọi thứ đều có Giới tính (Nam/Nữ)

Trong tiếng Anh và tiếng Việt, “cái bàn” chỉ là cái bàn. Nhưng trong thế giới tiếng Tây Ban Nha, mọi thứ đều có giới tính!

Nữ (Giống cái): Thường mặc váy, kết thúc bằng -a. Ví dụ: Cái bàn (Mesa) là nữ.
Nam (Giống đực): Thường mặc quần, kết thúc bằng -o. Ví dụ: Quyển sách (Libro) là nam.

[!NOTE] Điểm mấu chốt là đây: Khi bạn mô tả một cái gì đó, tính từ cũng phải “thay quần áo”. Ví dụ, mô tả “cô gái xinh đẹp” và “chàng trai đẹp trai”, đuôi của từ “đẹp” cũng sẽ khác nhau.

2. “Hệ thống đồng phục” của Động từ (Chia động từ)

Đây là phần thú vị nhất (và cũng gây đau đầu nhất cho người mới bắt đầu) của tiếng Tây Ban Nha.

Tiếng Việt: Tôi “ăn”, Bạn “ăn”, Anh ấy “ăn”, từ “ăn” không bao giờ thay đổi.
Tiếng Anh: I eat, He eats (chỉ thay đổi một chút xíu).
Tiếng Tây Ban Nha: Động từ là những con tắc kè hoa siêu hạng.
- Gặp “Tôi”, động từ mặc “đồng phục của tôi”.
- Gặp “Bạn”, động từ mặc “đồng phục của bạn”.
- Lợi ích là: Vì quần áo quá rõ ràng, tiếng Tây Ban Nha thường lược bỏ trực tiếp “Tôi, Bạn, Anh ấy”. Bạn biết ai đang nói chỉ bằng cách nhìn vào quần áo!

3. Phát âm là “Thấy gì đọc nấy”

Tiếng Tây Ban Nha thắng tiếng Anh ở điểm này!

Tiếng Anh: Đôi khi ‘a’ đọc là “a”, đôi khi là “ây”, quy tắc rất lộn xộn.
Tiếng Tây Ban Nha: Siêu trung thực! Viết sao đọc vậy. Chỉ cần học 5 nguyên âm (A, E, I, O, U), bạn có thể phát âm bất kỳ từ tiếng Tây Ban Nha nào trông như tiếng ngoài hành tinh với độ chính xác 100%!

Bảng so sánh sự khác biệt về Logic

Đặc điểm	Tiếng Anh	Tiếng Tây Ban Nha
Thay đổi động từ	Thay đổi một chút (thêm s/ed)	72 Phép biến hóa (Thay đồng phục)
Giới tính danh từ	Không có	Có giới tính (Nam/Nữ)
Quy tắc phát âm	Nhiều quy tắc, lộn xộn	Siêu trực quan (Đọc như viết)
Lược bỏ chủ ngữ	Không thể lược bỏ	Rất thích lược bỏ (Đồng phục đã nói lên tất cả)

Bài kiểm tra: Sự biến hình của Amigo

Sau khi nghe về “logic biến hình” ở trên, hãy chơi một trò chơi đoán chữ:

Trong tiếng Tây Ban Nha, Amigo có nghĩa là “bạn”.

Nếu hôm nay bạn gặp một bạn nữ, theo logic “mặc váy (a) hay mặc quần (o)” mà chúng ta vừa nói, bạn nghĩ nên gọi “bạn nữ” là gì?

Amigo (Giữ nguyên)
Amiga
Amigex

Chính xác, đó là Amiga.

Trong thế giới tiếng Tây Ban Nha, đuôi của một từ giống như “chứng minh thư” của một người. Thấy đuôi -o, chúng ta biết đó là một anh chàng đẹp trai hoặc nam giới; thấy đuôi -a, đó là một người đẹp hoặc nữ giới.

Logic Phụ tá: Mạo từ (El / La)

Vì các từ tiếng Tây Ban Nha (danh từ) có giới tính, nên “phụ tá” đi cùng (mạo từ, hay “the” trong tiếng Anh) cũng không thể tùy tiện.

Trong tiếng Anh, chúng ta nói “the boy”, “the girl”, từ “the” trông giống hệt nhau.

Nhưng trong tiếng Tây Ban Nha, “phụ tá” cũng phải thay quần áo theo giới tính của sếp! Chúng ta có thể tưởng tượng hai “phụ tá” phổ biến nhất này là:

Vệ sĩ riêng của Nam: El
Vệ sĩ riêng của Nữ: La

Tình huống đời sống: Trong quán cà phê

Hãy tưởng tượng bạn đang ở một quán cà phê ở Madrid, và bạn muốn giới thiệu bạn của mình với người khác:

Giới thiệu bạn nam: Bạn sẽ nói El amigo (Người bạn nam đó).
Giới thiệu bạn nữ: Bạn sẽ nói La amiga (Người bạn nữ đó).

Đây là “Sự nhất quán” quan trọng nhất trong tiếng Tây Ban Nha: Nếu sếp mặc quần, vệ sĩ phải mặc quần; nếu sếp mặc váy, vệ sĩ phải mặc váy. Mọi người phải ở “cùng một đội”!

Thử thách nâng cao: Mèo biến hình (Gato / Gata)

Bây giờ hãy thử một từ khác! Trong tiếng Tây Ban Nha, “mèo” được gọi là Gato.

Bây giờ, nếu bạn nhìn thấy một “cô mèo” thanh lịch trên đường, theo logic vừa rồi:

Bạn sẽ gọi cô mèo này là gì?
Bạn sẽ gán vệ sĩ nào cho cô ấy? (El hay La?)

Câu trả lời đúng: La Gata

Hệ thống nhóm: Logic của Số nhiều

Bây giờ bạn đã học về “giới tính”, tôi muốn dạy bạn một tuyệt chiêu khác của tiếng Tây Ban Nha: “Hệ thống nhóm” (Số nhiều).

Trong tiếng Anh, một con mèo là “cat”, hai con mèo là “cats”. Trong thế giới tiếng Tây Ban Nha, nếu sếp trở thành một “nhóm người”, thì vệ sĩ và quần áo đều phải thay đổi theo. Tất cả mọi người phải đồng bộ!

Logic rất đơn giản: chỉ cần thêm một chữ s ở cuối, biểu thị chúng ta là “cùng một băng nhóm”.

Hãy xem sự biến hình của “Quân đoàn Mèo”:

Số lượng	Mèo đực (Giống đực)	Mèo cái (Giống cái)
Một (Số ít)	`El Gato`	`La Gata`
Một nhóm (Số nhiều)	`Los Gatos`	`Las Gatas`

[!TIP] Bạn có nhận thấy không?

Vệ sĩ đã biến hình: El trở thành Los; La trở thành Las.

Sếp cũng thay đổi: Thêm -s ở cuối.

Điều này giống như “đồng phục băng đảng”, miễn là một người thêm -s, cả gia đình đều phải làm theo. Đó là lòng trung thành!

Logic mua táo

Hãy tưởng tượng bạn đang ở siêu thị tại Tây Ban Nha, và bạn muốn mua táo. Cho rằng “táo” là con gái, được gọi là Manzana.

Nếu hôm nay bạn không mua “một” quả táo, mà là mua “một đống” táo, bạn nghĩ theo logic tiếng Tây Ban Nha, “một đống táo” này nên nói như thế nào?

Câu trả lời là Las Manzanas

Bây giờ bạn đã hoàn toàn nắm vững “logic băng đảng” cốt lõi của tiếng Tây Ban Nha:

Nhận diện Giới tính (Táo con gái Manzana)
Xem Số lượng (Đống táo thêm -s)
Thay đổi Vệ sĩ (La thành Las)

Thực hành thực tế: Tôi muốn táo!

Vì bạn đã biết cách mua táo (Las Manzanas), hãy học cách “mở miệng xin đồ”. Đây là câu quan trọng nhất khi đi du lịch hoặc sống ở Tây Ban Nha.

Trong tiếng Anh, chúng ta nói: “I want apples”. Trong tiếng Tây Ban Nha, cây đũa thần “Tôi muốn” này được gọi là: Quiero

Có một “logic lười biếng” độc đáo của tiếng Tây Ban Nha ở đây: Nhớ tôi đã nói động từ tiếng Tây Ban Nha thay đổi đồng phục không?

Từ Quiero thực chất là “muốn” đang mặc đồng phục “Tôi”.
Vì bộ đồng phục này chỉ có “Tôi” trên thế giới mới mặc được, nên bạn hoàn toàn không cần nói “Tôi” (Yo). Chỉ cần nói Quiero, và cả thế giới đều biết là “bạn” đang muốn.

Công thức lười biếng: Quiero + Thứ bạn muốn = Tôi muốn cái đó!

Tình huống đời sống: Trong quán cà phê

Hãy tưởng tượng bạn bước vào một quán cà phê Tây Ban Nha siêu chính hiệu. Cho rằng “cà phê” là con trai, được gọi là Café.

Phiên bản số ít: Nếu bạn chỉ muốn một ly cà phê, vệ sĩ dùng El. Bạn sẽ nói: Quiero el café. (Tôi muốn ly cà phê đó)
Phiên bản số nhiều: Nếu bạn muốn mua cà phê cho cả nhà.
- Sếp biến hình: Café ➔ Cafés
- Vệ sĩ biến hình: El ➔ Los
- Bạn sẽ nói: Quiero los cafés. (Tôi muốn những ly cà phê đó)

Gọi món trong nhà hàng

Nếu bạn đang ở nhà hàng và muốn gọi “những quả táo đó” với người phục vụ (hãy nhớ, đống táo Las Manzanas mà chúng ta vừa học), câu “Tôi muốn những quả táo đó” trong tiếng Tây Ban Nha nên nói như thế nào?

Câu trả lời là Quiero las manzanas

Biến hình tối thượng: Bạn VS Tôi

Bạn đã mặc đồng phục “Tôi muốn” (Quiero), nhưng nếu hôm nay bạn muốn hỏi bạn mình: “Bạn có muốn táo không?”

Nhớ tôi đã nói động từ tiếng Tây Ban Nha là “tắc kè hoa” không?

Trong tiếng Anh, dù là I want, You want, He wants, từ “want” không thay đổi nhiều. Nhưng trong công ty tiếng Tây Ban Nha, “Tôi” và “Bạn” là những ông chủ có cấp bậc khác nhau, nên nhân viên động từ phải thay đồng phục:

Đồng phục của tôi: Quiero (Thường kết thúc bằng -o, đại diện cho “Tôi”)
Đồng phục của bạn: Quieres (Kết thúc bằng -s, giống như đang chỉ vào người đối diện và nói “Bạn”)

[!NOTE] Điểm lười biếng tuyệt vời nhất của tiếng Tây Ban Nha: Trong tiếng Anh, câu hỏi phải thêm Do, Does rất phiền phức. Trong tiếng Tây Ban Nha, nếu bạn muốn hỏi, trật tự từ hoàn toàn không cần thay đổi! Bạn chỉ cần lên giọng ở cuối câu (giống như nói “You want apples?” trong tiếng Anh), nó sẽ tự động trở thành câu hỏi.

Tình huống mua sắm

Hãy tưởng tượng bạn đang đi mua sắm với một người bạn Tây Ban Nha, và bạn đang cầm một túi táo. Bạn muốn hỏi anh ấy: “Bạn có muốn (những quả) táo không?”

Theo những gì vừa học:

Thay đồng phục: “Bạn có muốn” là Quieres.
Mang theo Vệ sĩ và Sếp: Những quả táo đó là las manzanas.
Thêm dấu hỏi: Lên giọng.

Câu này khi ghép lại sẽ thành gì?

Câu trả lời là ¿Quieres las manzanas?

Trứng phục sinh của tiếng Tây Ban Nha: Dấu chấm hỏi kép và Trả lời

1. Dấu chấm hỏi kép (¿?)

Bạn có nhận thấy tôi đã thêm một cái gì đó thừa thãi trong các lựa chọn vừa rồi không? Chính là cái này: ¿

Trong thế giới tiếng Tây Ban Nha, để tránh việc bạn đọc nửa câu mới nhận ra đó là câu hỏi, họ rất chu đáo (và cũng rất hay lo chuyện bao đồng) đặt một “dấu chấm hỏi ngược” ở đầu câu. Nó giống như cảnh báo bạn: “Này! Chú ý nhé! Cả câu phía sau này phải đọc bằng giọng điệu đi lên đấy!”

Câu trần thuật: Quieres las manzanas. (Bạn muốn táo.)
Câu hỏi: ¿Quieres las manzanas? (Bạn có muốn táo không?)

2. Trả lời một cách thanh lịch

Vì bạn đã hỏi người ta có muốn táo không, người ta phải trả lời bạn. “Có” và “Không” trong tiếng Tây Ban Nha siêu dễ nhớ, dễ hơn cả tiếng Anh:

Có (Yes): Gọi là Sí (nghe ngắn gọn và dứt khoát).
Không (No): Gọi là No (Phát âm y hệt No trong tiếng Anh, chỉ là âm O tròn trịa hơn một chút).

Logic lẩm bẩm của tiếng Tây Ban Nha: Khi bạn muốn nói “Không, tôi không muốn”, tiếng Tây Ban Nha có thói quen nói No hai lần.

No thứ nhất: Là trả lời “Không”.

No thứ hai: Đặt trước động từ, biểu thị “Không (làm việc này)”.

Vì vậy, nếu ai đó hỏi bạn có muốn ăn nhộng tằm chiên đáng sợ không, bạn sẽ nói: "No, no quiero." (Không, tôi không muốn.) — Logic: Không, (tôi) không muốn.

Bài kiểm tra nhỏ

Nào, giờ đến lượt tôi hỏi bạn! Giả sử bây giờ tôi đang cầm một đĩa bánh tart sô cô la siêu ngon (Sô cô la là giống đực, gọi là Chocolate, vệ sĩ là el).

Tôi hỏi bạn: ¿Quieres el chocolate? (Bạn muốn sô cô la này không?)

Nếu bây giờ bạn rất muốn ăn, và muốn trả lời bằng logic “Vệ sĩ + Sếp” mà chúng ta vừa học, bạn sẽ nói thế nào?

Câu trả lời là Sí, quiero el chocolate.

Bạn vừa thể hiện sự “Nhất quán Giới tính” và “Chia động từ” hoàn hảo, thậm chí dùng từ Sí biểu thị sự đồng ý cũng rất chuẩn xác.

Lời kết

Bằng cách này, bạn có thể nhanh chóng hiểu logic của “tiếng Tây Ban Nha” và biết sự khác biệt với logic của “tiếng Anh” và “tiếng Trung”. Đây là bước đầu tiên để chúng ta hiểu sơ bộ về logic của tiếng Tây Ban Nha!